Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego jako pierwszy krok w ocenie ryzyka jaskry

Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe to jeden z czynników, które mogą prowadzić do rozwoju jaskry. Często nie daje ono żadnych objawów, dlatego jego regularny pomiar jest kluczowy w profilaktyce. Wynik przekraczający normę staje się dla okulisty sygnałem do rozpoczęcia szczegółowej diagnostyki, której celem jest ocena ryzyka uszkodzenia nerwu wzrokowego.

Czym jest ciśnienie wewnątrzgałkowe i tonometria?

Ciśnienie wewnątrzgałkowe jest wynikiem równowagi między produkcją a odpływem cieczy wodnistej, która wypełnia przednią komorę oka. Za prawidłowy zakres uznaje się wartości od 10 do 21 mmHg. Warto jednak pamiętać, że pojedynczy pomiar przekraczający tę normę nie jest jednoznaczny z diagnozą jaskry. Choroba ta ma złożone podłoże i może rozwijać się również u osób z ciśnieniem mieszczącym się w granicach normy.

Do pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego służy badanie zwane tonometrią. Wyróżnia się dwie główne metody jego przeprowadzania. Pierwszą jest tonometria aplanacyjna (kontaktowa), która wymaga podania kropli znieczulających i zabarwienia rogówki fluoresceiną. Lekarz, używając lampy szczelinowej, delikatnie przykłada do oka specjalny pryzmat. Pacjent może odczuwać lekki dotyk, a po badaniu przez krótki czas widzieć niewyraźnie.

Drugą, coraz częściej stosowaną metodą, jest tonometria bezkontaktowa (air-puff). Nie wymaga ona znieczulenia ani bezpośredniego kontaktu z okiem. Pacjent opiera głowę na podpórce urządzenia, które kieruje w stronę rogówki krótki, delikatny podmuch powietrza. Badanie jest bezbolesne, choć nagły strumień powietrza bywa dla pacjentów zaskakujący.

Kiedy potrzebna jest dalsza diagnostyka i kto jest w grupie ryzyka?

Jeśli wynik tonometrii jest podwyższony lub istnieją inne podejrzenia jaskry, okulista zleca dalsze badania. Kluczowa staje się wówczas ocena tarczy nerwu wzrokowego, siatkówki oraz pola widzenia. Do tego celu wykorzystuje się między innymi tomografię OCT, która pozwala na precyzyjny obraz przekroju siatkówki i nerwu wzrokowego. Uzupełnieniem jest perymetria komputerowa, czyli badanie pola widzenia, wykrywające nawet niewielkie ubytki, których pacjent jeszcze nie dostrzega.

Regularna kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego jest szczególnie ważna dla osób z grup ryzyka. Należą do nich pacjenci po 40. roku życia, osoby z przypadkami jaskry w rodzinie, a także cierpiący na cukrzycę czy nadciśnienie tętnicze. Na częstsze kontrole powinny zgłaszać się również osoby z krótkowzrocznością powyżej -3 dioptrii. Kompleksową diagnostykę w tym zakresie oferuje dobrze wyposażony gabinet okulistyczny otwock, gdzie oprócz tonometrii wykonuje się również badania OCT i perymetrię.

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego jest więc fundamentalnym, ale nie jedynym elementem diagnostyki jaskry. To szybkie badanie przesiewowe, które pozwala wyodrębnić pacjentów wymagających dalszej, pogłębionej obserwacji. Ostateczne rozpoznanie zawsze opiera się na całościowym obrazie klinicznym, uwzględniającym stan nerwu wzrokowego i funkcjonalność pola widzenia.